2010 – Van A naar Z

Categorie:

Tien dagen na de Anton de Kom-lezing begint Freek de Jonge aan een tournee om zijn cd Van A naar Z te promoten. Voor Vlaanderen heeft hij eigenlijk een ander programma in gedachten, getiteld De hel van het Noorden, verwijzend naar de naam waaronder de wielerklassieker Parijs-Roubaix bekend staat. Uiteindelijk besluit hij ook daar ditzelfde muzikale programma te spelen, maar de titel handhaaft hij. Dat betekent dus dat er op dat moment één programma speelt, maar met een andere titel in Vlaanderen dan in Nederland.

Van A naar Z is zijn eerste studio-cd in 32 jaar. Als solist ging hij wel eens de studio in om een lied op te nemen, maar het was voor het laatst bij Neerlands Hoop dat er een studio werd gehuurd met het doel een volledig album te maken. Dat was in 1978 voor de grammofoonplaat Ik ben volmaakt gelukkig.
Het idee voor Van A naar Z dateert van januari 2008. Freek de Jonge heeft enkele nieuwe liedjes geschreven en hij weet wat voor cd hij rond dat repertoire wil maken: een die de sfeer ademt van zijn lievelingsmuziek, Americana. En hij weet met wie hij die cd wil maken: de mannen van Ocobar – Cok van Vuuren en Bart en Rob Wijtman -, aangevuld met gastmuzikanten. En Daniël Lohues, met wie hij al samenwerkt tijdens De Vergrijzing, moet de cd gaan produceren. Maar Lohues geeft aan geen tijd te hebben. Daarom vraagt hij Neil Innes. In 1983 zingt Freek de Jonge, in De Mythe, zijn lied How sweet to be an idiot (vertaald als: Wat fijn om idioot te zijn) en in 1989 is er het plan een volledig theaterprogramma te maken met deze Engelse komiek en singer-songwriter. Nu is een mooi moment om die draad weer op te pakken. Ze werken enkele maanden aan nummers, maken de cd-single De Kerstengel en treden een paar keer op. Maar dan geef Innes onverwacht aan er geen zin meer in te hebben en vertrekt. Freek de Jonge in het voorwoord van de cd: ‘Wat er precies misgegaan is met Neil, weet ik niet.’ Ook Gabriël Peeters (producer van Normaal) en Americana-zanger JW Roy geven aan onvoldoende tijd te kunnen vrijmaken, al zal de laatste uiteindelijk wel als zanger aan de cd meewerken, terwijl hij ook meespeelt in een aantal voorstellingen. Zoon Jelle weet dat er in Muiden een goede studio is: SSE, waar ook Spinvis en de groep Johan opnemen. Onder leiding van de eigenaar daarvan, Frans Hagenaars, zullen Freek en zijn muzikanten de cd daar maken tussen februari en december 2009. Hagenaars tekent ook voor de productie, samen met Freek de Jonge en Cok van Vuuren. Nogmaals Freek de Jonge in zijn voorwoord: ‘Frans bleek de juiste man voor mij. (…) Het geluid dat hij heeft weten te creëren is helemaal mijn smaak en ik ben dan ook zeer verguld met het resultaat. (…) Veel dank ben ik verder verschuldigd aan Cok van Vuuren. Hij is een van de drijvende krachten achter dit project geworden met als sterkste punt zijn smaak.’

Op de cd staan twaalf liedjes op tekst van Freek de Jonge, waarvan acht geheel of gedeeltelijk op eigen muziek. Voor de andere composities tekenen Boudewijn de Groot, Neil Innes, Robert Jan Stips en Cok van Vuuren.
Sommige teksten kennen we al van zijn theaterprogramma’s, zoals Reikhalzend verlangen (uit De Vergrijzing) en, al uit De Mars van 1981, Daarom. Maar de meeste zijn speciaal voor deze cd geschreven. Persoonlijke liedjes, zoals over zijn onrust in het algemeen en zijn liefde voor Hella in het bijzonder. Maar ook maatschappelijke thema’s, opgehangen aan de zelfmoordterrorist die afscheid neemt van zijn gezin, de zeeman die vlucht in zijn adoratie voor de zangeres van het levenslied, de idealist die zich afvraagt of de tijden wel veranderd zijn, de bejaarde die zijn bezoeken aan zijn demente vrouw ervaart als ‘onvoltooid verleden tijd’, de man die letterlijk en figuurlijk vlucht voor zijn verantwoordelijkheden, de stille boerenzoon die op zoek is naar zijn identiteit, de oude zanger die nog altijd zijn vroegere hippiehits zingt… Soms lyrisch, zoals een troostlied voor wie wankelt, maar meestal verhalend.
Muzikaal klinkt het stevig en sterk, waarbij vooral de sound van gitarist Cok van Vuuren opvalt. Aan hem wijdt het cd-boekje met recht een aparte pagina. Daarin schrijft Van Vuuren: ‘Het is daardoor wel een echte gitaarplaat geworden, met heuse gitaarsolo’s. Iets wat je tegenwoordig niet vaak meer hoort! Ik heb echter het gevoel dat de songs en de teksten zo sterk zijn dat het niet aanvoelt als een plaat van een gitaarbandje.’

Voor de theatertour zijn de cd-afbeeldingen (foto’s van Cok van Vuuren, bewerkt door Han Hoogerbrugge en grafisch vormgegeven door Charlotte Fischer) opgeblazen tot groot formaat. Ze hangen achter en boven de zanger en zijn drie muzikanten van Ocobar, met ook hier een leidende rol voor de gitaren van Van Vuuren. Ze vertolken alle twaalf de nieuwe liedjes en tussendoor neemt Freek de Jonge ruim de tijd voor anekdotes. Over Neerlands Hoop, want deze tour met ‘vier jongens vier maanden op tournee’ herinnert hem natuurlijk erg aan ‘vijf jongens vijf maanden op tournee’ in Neerlands Hoop Express. En natuurlijk sluipt er steeds meer Nederlandse en Vlaamse politiek in het programma, want het vierde kabinet-Balkenende valt en dus komen er vervroegde verkiezingen. Freek de Jonge zal zijn derde verkiezingsconference niet pas op 11 mei 2011 spelen, maar al op 8 juni 2010.

SPEELDATA

Van A naar Z: 28 februari t/m 26 mei 2010.

De hel van het Noorden: 6 maart t/m 22 mei 2010. In totaal zo’n veertig voorstellingen, waarvan eenderde in Nederland (Van A naar Z) en het merendeel in Vlaanderen (De hel van het Noorden).

 

[Tekst: Frank Verhallen uit ‘Kijk! Dat is Freek’]

Album

Foto's