Kohnstammlezing 2018 ‘Mag ik even uw aandacht?’

Op vrijdag 23 maart 2018 wordt in de Oude Lutherse Kerk in Amsterdam de negentiende Kohnstammlezing gehouden, mede georganiseerd door het Kohnstamm Instituut:

‘Mag ik even uw aandacht?’
door Freek de Jonge

Wij verschillen van dieren omdat wij keuzes kunnen maken op basis van rationele overwegingen. Niet alleen staan we iedere dag voor meer keuzes, we zijn ook steeds jonger als we gaan kiezen. Dat betekent dat het maken van de juiste keuzes de belangrijkste opgave voor de mens is.

Bijvoorbeeld of je rekenen en taal moet leren voor je leert kiezen? We gaan het hebben over onderwijs. Het fenomenale domein dat zich uitstrekt van iemand iets wijs maken, tot iemand wijzer maken. Van het kind dat iets abstracts als het alfabet van zijn grootmoeder leert, tot het kind dat zijn opa computerles geeft.

Inrichting en organisatie van het onderwijs laat ik graag aan anderen over. Ik ben te veel liefhebber van toeval en chaos om daar werkelijk belangstelling voor te hebben. Er valt overigens voor de liefhebber van toeval en chaos veel te genieten in het onderwijs. Het succes van De Luizenmoeder spreekt boekdelen.

De beschikbaarheid van kennis kan het probleem niet zijn. Want meer dan ooit is alles wat aan kennis vergaard is, voor meer mensen dan ooit beschikbaar. Het gaat erom de kennis eerlijk te (ver)delen. Voor je iemand iets gaat leren dien je vast te stellen waar het in het leven om gaat.

Een mens staat voor de taak zijn tijd van leven voor zichzelf en de ander zo aangenaam mogelijk te doden. En dan in een andere volgorde met andere woorden.

Aandacht is adem voor de geest.

 

 

Curriculum vitae Freek de Jonge:

Frederik Jan Georg (Freek) de Jonge (Westernieland, 1944) studeerde, heel kort, Culturele antropologie en MO Nederlands aan de Universiteit van Amsterdam.

Hij werd bekend toen hij in 1969 samen met Bram Vermeulen optrad met het sociaal geëngageerde cabaretgezelschap Neerlands Hoop in Bange Dagen. Vanaf 1980 ging hij solo en veranderde hij het cabaret met zijn geconstrueerde conferences waar een rode draad doorheen liep. Hij verzorgde tien keer een speciale show rond de jaarwisseling. Voorts schreef hij drie romans, presenteerde televisieprogramma’s, acteerde in films, speelde de Nar in King Lear (1996) en maakte als singer-songwriter een drietal cd’s.

Momenteel werkt hij aan zijn memoires.

De Jonge was een jaar (2015 – 2016) Honorary Fellow aan de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam vanwege zijn belangrijke bijdragen aan kunst en cultuur. Tijdens een reeks colleges was onderwijs een van zijn thema’s.

De Kunst van het Maken (met Lunatree)

Scherpdenkers brengt gesproken woord en muziek samen in één concert. Een kunstenaar, wetenschapper, schrijver of politicus geeft eerst een lezing van een half uur over een onderwerp uit zijn of haar vakgebied. Daarna volgt een concert met avontuurlijke muziek die thematisch aansluit bij de lezing.

Freek de Jonge is dit seizoen erelector aan de Universiteit van Amsterdam. Hij stelt het vanzelfsprekende ter discussie. Juist daarom stelden zij hem aan als erelector. Die het kritische debat van de buitenwereld de collegezalen in brengt. De Jonge is ook ambassadeur van het Leerorkest, waar jongeren de werkelijkheid van muziek leren kennen. In deze voorstelling praat hij over de bron van waaruit kunst ontstaat. Hoe werkt de schepping van kunstuitingen? En kun je dat eigenlijk wel benoemen? Immers, aldus De Jonge: ‘Het uitleggen van je werk is een leugen.’ Zoals gewoonlijk zet De Jonge de werkelijkheid vilein en vreugdevol op zijn kop.

Muziek gegenereerd en gespeeld door computers wordt weer vermenselijkt en componisten schrijven werk uitgaande van rigide systemen en structuren. Arrangementen van een door computerprogramma Emily Howell gegenereerd werk en de geheel computergestuurde muziek van Ryoji Ikeda staan naast bewerkingen van ambient music van Brian Eno, de elektronica van Kraftwerk en nieuwe composities van Peter Adriaanz en Piet-Jan van Rossem.

Steeds is de vraag: Wanneer raakt kunst, en wat maakt de maker? Freek de Jonge beantwoordt deze vraag onder andere in gesprek met componiste Brechtje van Dijk die met Facechord Factory op het programma staat. En de musici van Lunatree geven een antwoord door de statische computermuziek warmbloedig live te spelen.

Brian Eno (bew. Fiumara/Marinissen) – Discreet Music (1975)
Iannis Xenakis – La Legende d’Eer (1978)
Kraftwerk (bew. Marinissen) – The Man Machine (1978)
Tom Johnson – Counting Duets (1982)
Ryoji Ikeda (bew. Huszar/Marinissen) – data.flex, data.vertex & data.vortex (2001-2005)
Peter Adriaansz – Rule #30 (2007) première
Brian Eno – Bloom (2008)
Piet-Jan van Rossum – Automatic Pieces (2008) première
Emily Howell – Second Fugue, uit From Darkness, Light (2010)
Arnold Marinissen – Patchen (2012)
Brechtje van Dijk & Kieran Klaassen – Facechord Factory (2013)

Concert uit de serie Scherpdenkers