Kohnstammlezing 2018 ‘Mag ik even uw aandacht?’

Op vrijdag 23 maart 2018 wordt in de Oude Lutherse Kerk in Amsterdam de negentiende Kohnstammlezing gehouden, mede georganiseerd door het Kohnstamm Instituut:

‘Mag ik even uw aandacht?’
door Freek de Jonge

Wij verschillen van dieren omdat wij keuzes kunnen maken op basis van rationele overwegingen. Niet alleen staan we iedere dag voor meer keuzes, we zijn ook steeds jonger als we gaan kiezen. Dat betekent dat het maken van de juiste keuzes de belangrijkste opgave voor de mens is.

Bijvoorbeeld of je rekenen en taal moet leren voor je leert kiezen? We gaan het hebben over onderwijs. Het fenomenale domein dat zich uitstrekt van iemand iets wijs maken, tot iemand wijzer maken. Van het kind dat iets abstracts als het alfabet van zijn grootmoeder leert, tot het kind dat zijn opa computerles geeft.

Inrichting en organisatie van het onderwijs laat ik graag aan anderen over. Ik ben te veel liefhebber van toeval en chaos om daar werkelijk belangstelling voor te hebben. Er valt overigens voor de liefhebber van toeval en chaos veel te genieten in het onderwijs. Het succes van De Luizenmoeder spreekt boekdelen.

De beschikbaarheid van kennis kan het probleem niet zijn. Want meer dan ooit is alles wat aan kennis vergaard is, voor meer mensen dan ooit beschikbaar. Het gaat erom de kennis eerlijk te (ver)delen. Voor je iemand iets gaat leren dien je vast te stellen waar het in het leven om gaat.

Een mens staat voor de taak zijn tijd van leven voor zichzelf en de ander zo aangenaam mogelijk te doden. En dan in een andere volgorde met andere woorden.

Aandacht is adem voor de geest.

 

 

Curriculum vitae Freek de Jonge:

Frederik Jan Georg (Freek) de Jonge (Westernieland, 1944) studeerde, heel kort, Culturele antropologie en MO Nederlands aan de Universiteit van Amsterdam.

Hij werd bekend toen hij in 1969 samen met Bram Vermeulen optrad met het sociaal geëngageerde cabaretgezelschap Neerlands Hoop in Bange Dagen. Vanaf 1980 ging hij solo en veranderde hij het cabaret met zijn geconstrueerde conferences waar een rode draad doorheen liep. Hij verzorgde tien keer een speciale show rond de jaarwisseling. Voorts schreef hij drie romans, presenteerde televisieprogramma’s, acteerde in films, speelde de Nar in King Lear (1996) en maakte als singer-songwriter een drietal cd’s.

Momenteel werkt hij aan zijn memoires.

De Jonge was een jaar (2015 – 2016) Honorary Fellow aan de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam vanwege zijn belangrijke bijdragen aan kunst en cultuur. Tijdens een reeks colleges was onderwijs een van zijn thema’s.

2018 – #Hart op 1

Geef om je hart, zet het op nummer 1! In dit theatercollege komen cardiologen Prof. dr. Jan Piek (AMC) en dr. Janneke Wittekoek (Heartlife Klinieken) aan het woord. Zij behandelen, met de nieuwste inzichten uit de wetenschap, het verschil tussen het vrouwenhart en het hart van de man. Daarnaast vertellen zij hoe je je hart kunt beschermen tegen hart- en vaatziekten en gezond ouder kunt worden.

Hella en Freek de Jonge spreken over o.a. de preventie van hartkwalen. Tot slot interviewt Freek zijn vrouw Hella over haar nieuwe boek ‘Hartschade’.

2016 – Freek de Leek – Mijn Koude Oorlog

Bekijk hier de speciale site van Freek de Leek met o.a. registraties van de colleges en workshops.

1944-1956 Van D-Day tot de Hongaarse Opstand
De eerste twaalf jaar van mijn leven mocht ik kind zijn in een beschermde omgeving. Het verhaal van mijn vader en mijn moeder schetst daar de achtergrond van. De boze gebeurtenis van buitenaf die een beginnend bewustzijn veroorzaakte was De Ramp in 1953. 31 december 1956 mocht ik naar Wim Kan luisteren en zag mijn vader lachen.
Waarom? Want zo leuk leek het allemaal niet wat er gebeurde.

Thema’s:
Di – 09 Feb 2016 – Vader (1)
Wo – 10 Feb 2016 – Moeder (2)
Do – 11 Feb 2016 – De Ramp (3)
Vr – 12 Feb 2016 – Oudejaarsconference Wim Kan 1956 (4)


1957-1967 Van Laika tot Phil Bloom
In oktober 1957 brandde het Zaansch Veem (1+2) af. Een maand later schoten de Russen een hond de ruimte in. Laika overleefde de reis niet. Stress, nog geen modewoord, was mede de doodsoorzaak. De bom hield ons in zijn ban. Zelfbediening werd de trend. Open het Dorp vat de eerste tien jaar van mijn televisiebeleving bij de buren samen. En dan komt de verandering van de samenleving eerst goed op gang, voor het eerst loopt ons land voorop: Provo betekent verbeelding aan de macht. Phil Bloom is nakend.

Thema’s
Di – 23 Feb 2016 – Zaansch Veem 1 (5)
Wo – 24 Feb 2016 – Zaansch Veem 2 (6)
Do – 25 Feb 2016 – Open het Dorp (7)
Vr – 26 Feb 2016 – Provo (8)


1968-1979 Van Bram tot Breuk

Neerlands Hoop in Bange Dagen zal een belangrijke rol spelen in deze vier afleveringen. In de eerste getiteld Bram gaat over de groentijd, een kwartet vrienden, het verwezenlijken van ambities, het zoeken van een vorm en de dood van mijn vader. In aflevering twee Plankenkoorts gaat over de geschiedenis van het cabaret en het interview met Gerard Paques dat de toon zet. Voorts zal vorm en inhoud geanalyseerd worden. In Aktie Argentinië kijken we terug op de boycotcampagne rond de WK voetbal in 1978 maar ook naar de kwestie van gelijk hebben en gelijk krijgen en waarom de ene actievoerder radicaliseert en de ander niet. In Roem tenslotte gaan de billen bloot en wordt de balans over 12 jaar Neerlands Hoop opgemaakt met als prangende vraag: Hoe diep kan ik de hand in eigen boezem steken?

Thema’s
Di – 08 Mrt 2016 – Bram (9)
Wo – 09 Mrt 2016 – Plankenkoorts (10)
Do – 10 Mrt 2016 – Aktie Argentinie (11)
Vr – 11 Mrt 2016 – Roem (12)


1980-1999 Van Komiek tot Tragiek

Thema’s
Di – 22 Mrt 2016 – Hella (13)
Wo – 23 Mrt 2016 – De grote verhalen (14)
Di – 29 Mrt 2016 – Reizen (15)
Wo – 30 Mrt 2016 – Sport (16)


2000-2016 Van Conference tot College

De laatste vier colleges hebben een afrondend karakter. In Pim en Theo zal het gaan over wat er  sinds de moord op die twee met de tijdgeest gebeurd is en hoe ik mij daartoe verhoud. Wat voor betekenis hadden taboe, offer en ritueel? Om een paar kinderen te noemen die door de Secularisatie met het badwater zijn weggegooid. In Onderwijs een pleidooi om kinderen al vroeg met de begrippen vertrouwen, discipline en concentratie bekend te maken. In De Kloof tenslotte stel ik de vragen die mij nog resten aan André Klukhuhn en vat mijn ervaringen kort samen.

Thema’s
Di – 05 Apr 2016 – Pim en Theo (17)
Wo – 06 Apr 2016 – Secularisatie (18)
Do – 07 Apr 2016 – Onderwijs (19)
Vr – 08 Apr 2016 – De Kloof (20)

De Kunst van het Maken (met Lunatree)

Scherpdenkers brengt gesproken woord en muziek samen in één concert. Een kunstenaar, wetenschapper, schrijver of politicus geeft eerst een lezing van een half uur over een onderwerp uit zijn of haar vakgebied. Daarna volgt een concert met avontuurlijke muziek die thematisch aansluit bij de lezing.

Freek de Jonge is dit seizoen erelector aan de Universiteit van Amsterdam. Hij stelt het vanzelfsprekende ter discussie. Juist daarom stelden zij hem aan als erelector. Die het kritische debat van de buitenwereld de collegezalen in brengt. De Jonge is ook ambassadeur van het Leerorkest, waar jongeren de werkelijkheid van muziek leren kennen. In deze voorstelling praat hij over de bron van waaruit kunst ontstaat. Hoe werkt de schepping van kunstuitingen? En kun je dat eigenlijk wel benoemen? Immers, aldus De Jonge: ‘Het uitleggen van je werk is een leugen.’ Zoals gewoonlijk zet De Jonge de werkelijkheid vilein en vreugdevol op zijn kop.

Muziek gegenereerd en gespeeld door computers wordt weer vermenselijkt en componisten schrijven werk uitgaande van rigide systemen en structuren. Arrangementen van een door computerprogramma Emily Howell gegenereerd werk en de geheel computergestuurde muziek van Ryoji Ikeda staan naast bewerkingen van ambient music van Brian Eno, de elektronica van Kraftwerk en nieuwe composities van Peter Adriaanz en Piet-Jan van Rossem.

Steeds is de vraag: Wanneer raakt kunst, en wat maakt de maker? Freek de Jonge beantwoordt deze vraag onder andere in gesprek met componiste Brechtje van Dijk die met Facechord Factory op het programma staat. En de musici van Lunatree geven een antwoord door de statische computermuziek warmbloedig live te spelen.

Brian Eno (bew. Fiumara/Marinissen) – Discreet Music (1975)
Iannis Xenakis – La Legende d’Eer (1978)
Kraftwerk (bew. Marinissen) – The Man Machine (1978)
Tom Johnson – Counting Duets (1982)
Ryoji Ikeda (bew. Huszar/Marinissen) – data.flex, data.vertex & data.vortex (2001-2005)
Peter Adriaansz – Rule #30 (2007) première
Brian Eno – Bloom (2008)
Piet-Jan van Rossum – Automatic Pieces (2008) première
Emily Howell – Second Fugue, uit From Darkness, Light (2010)
Arnold Marinissen – Patchen (2012)
Brechtje van Dijk & Kieran Klaassen – Facechord Factory (2013)

Concert uit de serie Scherpdenkers

2015 – Freek de Leek – Honorary Fellowship UvA

Bekijk hier de speciale site van Freek de Leek met o.a. registraties van de colleges en workshops.

Vanaf september 2015 was Freek de Jonge een jaar lang Honorary Fellow bij de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam. In het najaar van 2015 verzorgde hij een collegereeks voor reguliere studenten met daaraan gekoppeld een reeks workshops voor een breed publiek met bijzondere gastsprekers. Iedere workshop slaat een brug vanuit de geesteswetenschappen naar een voor het onderwerp relevante andere discipline, zoals economie, geneeskunde of pedagogiek.

Freek ging op zoek naar antwoorden op grote vraagstukken, vanuit de geesteswetenschappen samen met andere disciplines.

Programma

De zes grote thema’s en vraagstukken die Freek de Jonge vanuit de geesteswetenschappen in samenspraak met andere disciplines opwierp, waren:

18 september: Secularisatie – Heeft God geen leven meer?
Gastsprekers: Karel van Dam en Pieter Pekelharing. Sidekick: Birgit Meyer

2 oktober: Medische ethiek – Moeten we willen wat we kunnen?
Gastsprekers: Beate Roessler en Marcel Levi. Sidekick: Ghislaine van Thiel

16 oktober: Onderwijs – Waar blijven we zonder vertrouwen, discipline en concentratie?
Gastsprekers: Luc Stevens en Jelle Jolles. Sidekicks: Ilja Klink en Marcel van Herpen

30 oktober: Economie – Wie moet er boeten voor de schuld?
Gastsprekers: Paul Teule en Sweder van Wijnbergen

20 november: Transitie – Waarom zijn we bang voor verandering?
Gastsprekers: Jan Rotmans en Henk Oosterling

4 december: Democratie en media – Waar past de media in de trias politica?
Gastsprekers: David van Reybrouck en Pieter Hilhorst. Sidekick: Gerdi Verbeet.

Sprekers
Gastheer: Freek de Jonge, honorary fellow van de Faculteit der Geesteswetenschappen.

Coördinator FGw: dr. Veronika Zangl, docent Theaterwetenschappen

Gastsprekers:

  • prof. dr. Karel van Dam, emeritus hoogleraar biochemie aan de UvA en oprichter van het Instituut voor Interdisciplinaire Studies (IIS) aan de UvA.
  • drs. Pieter Hilhorst, politicus, politicoloog en publicist.
  • prof. dr. Jelle Jolles, universiteitshoogleraar VU, hoogleraar Hersenen, Gedrag & Educatie (Neuropsychologie)
  • prof. dr. Marcel Levi, Internist, voorzitter RvB en decaan Faculteit Geneeskunde UvA.
  • dr. Henk Oosterling, universitair hoofddocent Mens en cultuur bij Wijsbegeerte aan de Erasmus Universiteit.
  • drs. Pieter Pekelharing, docent sociale en politieke filosofie aan de UvA.
  • dr. David van Reybrouck, Belgisch cultuurhistoricus, archeoloog en schrijver, grondlegger van de burgertop G1000.
  • prof. dr. Beate Roessler, hoogleraar Wijsbegeerte, in het bijzonder ethiek en haar geschiedenis, UvA.
  • prof. dr. ing. Jan Rotmans, hoogleraar transitiekunde en internationale autoriteit op het gebied van transities & duurzaamheid. Oprichter van ICIS, DRIFT, Urgenda en Nederland Kantelt.
  • prof. dr. Luc Stevens, was hoogleraar Orthopedagogiek aan de Universiteit van Utrecht. Daarna richtte hij het NIVOZ op, het Nederlands Instituut voor Onderwijs en Opvoedingszaken.
  • drs. Paul Teule, docent Europese politieke economie bij de Europese studies, UvA.
  • prof. dr. Sweder van Wijnbergen, hoogleraar Economie bij de sectie  Macro & Internationale Economie, UvA.

Sidekicks

Bij elke bijeenkomst zijn er één of meerdere zogenaamde sidekicks aanwezig. Dit zijn deskundigen op het gebied van het behandelde thema, die commentaar leveren op de bijdragen van de gastsprekers.

  • prof. dr. Birgit Meyer, hoogleraar Religiewetenschap
  • dr. Ghislaine van Thiel, medisch ethicus, UMC Utrecht
  • drs. Ilja Klink, directeur toekomstige lerarenopleiding De Nederlandse School
  • Marcel van Herpen, oprichter NIVOZ, onderwijskundige
  • Gerdi Verbeet, politicus en bestuurder.

Data, tijd, locatie en prijs
Data: 18 september, 2, 16 en 30 oktober en 20 november en 4 december
Tijd: vrijdagen, 14.00 – 16.30 uur
Locatie: diverse locaties, o.a. Waalse kerk, AMC, Universiteitstheater en de Stopera
Prijs: € 190 / € 150 (kortingsprijs voor AUV-leden en UvA-medewerkers)